De Circulaire keten – de wereld op z’n kop

De havens van Rotterdam en Amsterdam zetten zwaar in op nieuwe ladingsoorten en alternatieve industriële activiteiten, zoals biobased chemicals en de circulaire keten. Beide havenbedrijven hebben de afgelopen vijf jaren hun lange termijnvisie gemaakt en dichten de circulaire economie grote kansen toe.

In plaats van grondstoffen te winnen, gebruiken en weg te gooien, zijn grote bedrijven – onder druk van de samenleving – steeds meer gaan nadenken hoe grondstoffen hergebruikt kunnen worden. Een van de grote uitdagingen daarbij is dat grondstoffen hun hoogste waarde hebben op het moment van verkoop, maar gedurende de levensduur die waarde verliezen en aan het eind van de levensduur in compleet andere handen en zelfs in volstrekt andere werelddelen terecht komen. Boekhoudkundig is daar niets geks aan, want het hele systeem is gericht op afschrijven tot restwaarde nul. Het eerste paradigma om te doorbreken is dus hoe je niet alleen die fysieke keten, maar ook die boekhoudkundige cirkel tot stand brengt. Je zou als het ware die waarde weer moeten bijschrijven naarmate die grondstoffen teruggaan naar haar eerste eigenaar.

Laten we het voorbeeld van staal nemen: een nieuwbouwschip dat van een Nederlandse werf rolt bestaat voor zo’n 97% uit staal. Gedurende de levenscyclus wisselt dat schip verschillende keren van eigenaar, maar ook van nationaliteit. Naarmate het schip ouder wordt, is er meer onderhoud nodig, komt ze moeilijker door keuringen heen en wordt ze geleidelijk onder een ‘goedkopere’ vlag gebracht. Haar laatste jaren vaart ze in onbekende overzeese territoriale wateren om tenslotte te worden afgedankt op een sloopwerf of strand in Bangladesh, India of China. Hoe is het dan nog mogelijk dat staal terug te brengen naar een Nederlandse sloopwerf, schroothandelaar of staalfabriek?

Een van de al genoemde oplossingen is wanneer de staalfabriek of scheepswerf eigenaar van het staal blijft. Maar waarom zou hij dat willen als hij weet dat het 25 jaar duurt voordat hij het staal terugkrijgt? Zie het als een extra verlenging op het lucratieve onderhoudscontract dat de werf toch al heeft afgesloten met zijn afnemer. Als hij vroeg of later weer eigenaar van dat staal wordt, zal hij in dat geval willen weten waar zijn assets zijn en op welke manier hij zijn schip weer terug krijgt voor hergebruik van het staal.

Een van de innovaties komt van het Deense softwareplatform Tradeshift, dat in 2005 is opgericht om met name het facturatieproces tussen bedrijven te vergemakkelijken. In de afgelopen jaren heeft Tradeshift haar diensten uitgebreid en een ambitieuze visie, namelijk alle leveranciers en klanten in de wereld in de cloud te brengen en verbinden met elkaar. Zij willen afstappen van de traditionele ‘lineaire’ keten en een circulaire keten maken, waar informatie- en geldstromen volledig gedigitaliseerd zijn. De goederen kunnen gedurende het conversieproces van zand tot klant worden gevolgd, maar ook in de operationele levensfase draagt het schip de voormalige eigenaren van de componenten met zich mee.

Wat is er dan voor nodig om die keten circulair te maken? Dat is de tweede paradigma shift. Bedrijven zullen hun ERP systemen moeten open stellen en aansluiten op zo’n platform, zodat leveranciers met elkaar zijn verbonden en gelijktijdig dezelfde realtime informatie over het product krijgen in welke levensfase dan ook. Dat is handig want certificaten (bijv. van oorsprong, duurzaam hout of kleding zonder kinderarbeid)  zijn zo direct beschikbaar voor de gehele keten. Je zou kunnen zeggen, dat het bedrijfsleven dezelfde weg zou moeten volgen als die honderden miljoenen facebook-vrienden die – hoe onwaarschijnlijk tot 10 jaar geleden – foto’s van privémomenten met de wereld delen, uiteraard onder de nodige privacy voorwaarden. De echte winsten zijn niet (alleen) voor de eigenaar van het platform, maar voor de bedrijven zelf. Het stelt ze in staat werkelijke besparingen te realiseren op economisch, ecologisch en sociaal vlak.

Tenslotte, waarom is deze ontwikkeling voor havens van belang? Havens zijn knooppunten in het goederennetwerk, net als zo’n platform een draaischijf is voor digitale data van die goederenstromen. Als Rotterdam en Amsterdam grip willen houden op de goederen in de circulaire economie dan is het niet genoeg de schrootverzamelaars en -verwerkers een plaatsje te geven. Een slimme haven vraagt om innovatieve bedrijfsprocessen. Bedrijven als Tradeshift kunnen het proces naar de digitale en fysieke circulaire economie versnellen. Het is niet voor niets, dat een aantal grote logistieke dienstverleners zich al achter dit initiatief heeft geschaard. Wat zou het mooi zijn als de maritieme cluster in Nederland zou pionieren met een circulaire keten met het staal van schepen.

Over de business case voor de circulaire keten hoeven we het eigenlijk niet te hebben. Na ketenintegratie wordt de circulaire keten de nieuwe heilige graal in supply chain management. Voor boekhouders is het de wereld op z’n kop: verkoop wordt inkoop en inkoop wordt verkoop. En die goederen, die zien we later weer terug in de haven.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s